Από το αρχείο του Ομίλου Μεγαλακάκη
| Ελληνικοί χοροί | Άρθρα | Μουσικοχορευτική παράδοση της Κρήτης | 1 Φεβρουαρίου 2009 |
||
 |
|||
Η μουσική και ο χορός στην Κρήτη |
|||
|
Γράφει ο Γιάννης Μεγαλακάκης - Ερευνητής/Χοροδιδάσκαλος κρητικών χορών |
|||
|
|||
Παραπάνω από 20 χρόνια μαζεύω μέσα στην ψυχή μου ιστορίες ανθρώπων, γεγονότα, αναμνήσεις, σπάνιες στιγμές, μερακλήδες, εκφράσεις, εικόνες, μυρωδιές, δάκρυα... |
|||
Μια φωνή μέσα μου ακούω να μου λέει «έχεις χρέος όλα αυτά που έχεις βιώσει και βιώνεις να τα μεταφέρεις με κάποιο τρόπο στις καρδιές των ανθρώπων και ειδικότερα των νέων», τους οποίους νιώθω ότι εκφράζω και εκπροσωπώ σαν ένας άνθρωπος νέος, που αισθάνεται ότι γνωρίζει μια σταγόνα από ένα πέλαγος, το οποίο δεν είναι άλλο από τον κρητικό πολιτισμό. |
|||
| Σας καταθέτω κάποιες σκέψεις μου και γενικά συμπεράσματα για τον κρητικό χορό, με τον οποίο εκφράζω την ψυχή μου από πολύ μικρή ηλικία... | |||
Ο χορός, ως ανθρώπινη συμπεριφορά, μαζί με τη γλώσσα, τη μουσική και τη θρησκεία, ενυπάρχει σε όλους τους πολιτισμούς και είναι άμεσα συνδεδεμένος με την καθημερινότητα. Σηματοδοτεί τις επίσημες κοινωνικές και οικογενειακές στιγμές, ενισχύει την κοινωνική αλληλεγγύη και επιτρέπει να εκφραστεί το ομαδικό συναίσθημα. Αυτό που συχνά οι χοροδιδάσκαλοι εννοούν χορό, δηλαδή την αλληλουχία των βημάτων, δεν ανταποκρίνεται στην πολύπλοκη κοινωνική και πολιτισμική διάσταση του χορού στην παραδοσιακή κοινωνία. |
|||
| Οι χοροί κάθε κοινότητας αντανακλούν τις πολιτισμικές συνθήκες και τις αξίες της που διαμόρφωσαν το χορό και συνέβαλαν και συμβάλλουν στον αυτοπροσδιορισμό της και τη διαμόρφωση της ατομικής και συλλογικής ταυτότητας. Κάθε αλλαγή της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας της κοινότητας αποτυπώνεται στη χορευτική διαδικασία, γι' αυτό και η χορευτική πρακτική δε μένει αναλλοίωτη, αλλά συνεχώς αναδιαμορφώνεται μέσα στο χρόνο και το χώρο. | |||
| Η επιστημονική συμβολή στη μελέτη του χορού έχει καθυστερήσει σε σχέση με τους άλλους επιστημονικούς κλάδους. Για την επιστημονική μελέτη του χορού χρειάζεται μακροπρόθεσμη και οργανωμένη έρευνα και η ερευνητική προσέγγιση του χορού πρέπει να γίνεται σε συνάρτηση με τις κοινωνικές αλλαγές που συμβαίνουν στη μετάβαση από την αγροτική- κτηνοτροφική στην αστική κοινωνία. | |||
| Η επιτόπια έρευνα σε μικρές περιοχές θα προσφέρει, ανάλογα με τα τους παράγοντες και τα κριτήρια που θα θέσουμε, το απαραίτητο υλικό για τη λεπτομερή και σε βάθος καταγραφή των στοιχείων του χορού. Η συμβολή της Ιστορίας και των κοινωνικών - ανθρωπολογικών επιστημών στη μελέτη των τοπικών κοινωνιών είναι σημαντική στην κατανόηση του χορευτικού γεγονότος. Κάθε επαφή-συνάντηση με ένα γέροντα, ένα μουσικό, ένα μερακλή, ανοίγει δαιδαλώδεις δρόμους εμπειριών και γνώσης, μονοπάτια που για να «περπατηθούν» απαιτούν προσπάθεια κοπιαστική, επιμονή, μεράκι, δίψα για μάθηση, κυρίως, όμως, απεριόριστο διαθέσιμο χρόνο. | |||
| Ο Κρητικός όταν χορεύει, ελευθερώνεται στην ψυχή και στο σώμα. Αφήνει να εκδηλωθεί ο χαρακτήρας του τη στιγμή που χορεύει. Χορεύουν τελείως διαφορετικά δυο άνθρωποι, που ο ένας ζει στα ψηλά χωριά και ο άλλος που ζει στα πεδινά. Με το χορό αναδεικνύεται ο τρόπος γαλούχησης του Κρητικού. Παρατηρούμε πολλές παραλλαγές ενός χορού, π.χ. του Συρτού, από χωριό σε χωριό, από επαρχία σε επαρχία και από νομό σε νομό. | |||
| Επίσης, πολλοί χοροί έχουν καθαρά τοπικό χαρακτήρα και χορεύονται σε συγκεκριμένα χωριά ή επαρχίες. Η ιδιαιτερότητα του τοπικού χορού είναι το χορευτικό ύφος του ντόπιου χορευτή και το μουσικό ηχόχρωμα της μελωδίας και των μουσικών γυρισμάτων. | |||
| Ένα χορευτή τον ξεχωρίζουν από την απόλυτη ταύτιση των κινήσεων του με το ρυθμό της μουσικής, αλλά και από το αυτοσχεδιαστικό του ταλέντο, να εκτελεί δηλαδή αυθόρμητα τη στιγμή που χορεύει, δικές του φιγούρες και κινήσεις, οι οποίες δημιουργήθηκαν από τον τέλειο "διάλογο" του χορευτή και του μουσικού για λίγα δευτερόλεπτα. Ο αυθεντικός τρόπος έκφρασης του κρητικού χορού μπορεί να αποδοθεί μόνο από ανθρώπους που έχουν βιώματα και εικόνες από παλιά γλέντια στα χωριά τους. | |||
| Τα μηνύματα του κάθε κρητικού χορού έχουν διαχρονική αξία και μπορούν να σταθούν σε όλες τις χρονικές περιόδους. Η έκφραση των χορών και τα μηνύματα τους βαραίνουν τις πλάτες όσων ασχολούμαστε με την διδασκαλία τους. Είμαστε όλοι υπεύθυνοι για το πόσο θα καταφέρουμε να πείσουμε τα νέα τα παιδιά, ότι ο χορός δεν είναι τρόπος επίδειξης του ατόμου, αλλά τρόπος έκφρασης της ψυχής και τόπος συνάντησης των συναισθημάτων… | |||
| Άφησα για το τέλος τα λόγια του Κώστα Μουντάκη, όταν κάποτε τον ρώτησαν πώς βλέπει τη μουσική μας παράδοση, εκείνος απάντησε: «Οτιδήποτε ξεκινά με γνώμονα, με βάση, με πρωταρχικό σκοπό την ύλη – το επάγγελμα και μόνο – και δεν έχει συναίσθημα, ποτέ δεν πάει καλά, δεν θα φτάσει στο έπακρο. Η μουσική δεν είναι παραγγελία, δεν εκτελείται, όταν τη βάζεις σε κανάλια, σε περιορισμούς – να παίξω, να ζήσω – ποτέ δεν θα μεγαλουργήσει. Πρέπει μέσα της να έχει συναίσθημα γιατί επιβάλλεται να κρατήσεις την παράδοση και να το θεωρείς μεράκι, πάθος, συναισθηματισμό κι όχι επάγγελμα. Όταν λειτουργείς μ’αυτά τα κριτήρια κι ενεργείς σωστά θα προχωρήσεις. Έχομε τόσο πλούτο, έχομε ρυθμούς, έχομε ποίηση και δύναμη. Ας ξεκινάμε με το – όχι πόσο θα πουλήσω, τί θα πάρω – αλλά τί θα προσφέρω, τί θα μείνει». | |||
 Μπορείς να συμμετέχεις στις σχετικές συζητήσεις, μ' ένα κλικ στο Dance Forum |
|||
 Επιστροφή στην αρχική σελίδα των Ελληνικών Χορών |
|||
 Επιστροφή στην αρχική σελίδα του Dance News |
|||
Για οποιοδήποτε σχόλιο ή παρατήρηση, επικοινωνήστε μαζί μας: dancenewsgr@gmail.com |
|||
Από παράσταση του Ομίλου Μεγαλακάκη
Από το αρχείο του Γιάννη Μεγαλακάκη
Από παράσταση του Ομίλου Μεγαλακάκη
Αν επιθυμείτε να αναδημοσιεύσετε το παρόν άρθρο, είναι απαραίτητη η επικοινωνία μαζί μας και η αναφορά της πηγής με link.
Για οποιαδήποτε πληροφορία ή διευκρίνιση, επικοινωνήστε μαζί μας:
dancenewsgr@gmail.com
